| 1839 |
3 Kasım Tanzimat Fermanı |
| 1853
|
Osmanlı-Rus savaşı |
| 1854
|
İngiltere ve Fransa savaşa katılıyor (Kırım Savaşı) Osmanlı
Devletinin dış borçlanması |
| 1856
|
Islahat Fermanı. Paris Barış Konferansı |
| 1865
|
Genç Osmanlılar Cemiyetinin Kuruluşu |
| 1876 |
23 Aralık Birinci Meşrutiyet
(Kanun-u Esasinin İlanı) |
| 1877 |
Ayestefanos antlaşması. İngiltere’nin Kıbrıs’ı alması.
Berlin Kongresi. Ermeni konusunun büyük devletler tarafından ele alınması |
| 1881
|
Muharrem Kararnamesi ile Osmanlı Devletinin mali iflası ve Duyun-u umumiye |
| 1882 |
İngiltere’nin Mısır’ı işgali. Üçlü ittifakın kuruluşu. |
| 1883 |
Von der Goltz başkanlığında Alman askeri heyetinin İstanbul’a
gelişi. |
| 1885 |
Doğu Rumeli olayları ve Makedonya Komitesi. |
| 1888 |
Haydarpaşa-İzmit demiryolu imtiyazının Almanya’ya verilmesi. |
| 1889 |
21 Mayıs İttihat ve
Terakki’nin kuruluşu |
| 1892 |
Eskişehir-Konya demiryolu projesi üzerinde Alman-İngiliz
rekabeti |
| 1894 |
Ermeni ayaklanmalarının başlaması (Sasun isyanı). Fransız-Rus
anlaşması |
| 1895 |
Ermeni olayları ve Girit sorunu |
| 1896 |
Ermenilerin Osmanlı Bankası baskını. Girit’te
ayaklanma |
| 1897 |
Yunan kuvvetlerinin Girit’e çıkması, Türk- Yunan Savaşı ve
İstanbul Antlaşması. |
| 1899 |
Bağdat demiryolu imtiyazının Almanya’ya verilmesi. |
| 1900 |
Hicaz demiryolu inşası. |
| 1901 |
Büyük devletlerin Makedonya olaylarına karışması. |
| 1904 |
Fransız-İngiliz
Anlaşması. |
| 1906 |
İttihat ve Terakki’nin Selânik’te faaliyete başlaması. |
| 1907 |
İngiliz-Rus anlaşması. |
| 1908 |
23 Temmuz İkinci Meşrutiyet.
17 Aralık Meclis-i Mebusan’ın
toplanması. |
| 1909 |
13 Nisan (31 Mart) ayaklanması.
23-24 Nisan Hareket
Ordusu’nun İstanbul’a gelişi.
27 Nisan
II.Abdülhamid’in tahttan indirilişi ve V. Mehmet Reşat’ın
tahta çıkışı. |
| 1911 |
1 Ekim İtalya’nın
Trablusgarp’a saldırması, Türk-İtalyan savaşı. M. Kemal
Trablus’ta ve Binbaşı oluyor. |
| 1912 |
18 Ekim Balkan savaşı. |
| 1913 |
10 Mayıs Londra Antlaşması
ile Balkan Savaşının sonu.
3 Haziran
İkinci Balkan Savaşı
29 Eylül İstanbul Anlaşması,
Edirne Türklerde kalıyor.
Ekim
M. Kemal Sofya Ateşemiliteri. |
| 1914
|
1 Ağustos Birinci Dünya Savaşı.
2 Ağustos
Türk-Alman ittifakı.
10 Ağustos İki Alman
gemisinin Çanakkale’ye sığınması (Yavuz ve Midilli).
29 Ekim Türk Donanmasının
Ruslara taarruzu.
1 Kasım Türkiye’nin savaşa
girişi.
7 Aralık Türk Ordusunun
Kut’ül Amara’da İngilizleri kuşatması.
27 Aralık Sarıkamış
Taarruzu.
|
| 1915
|
20 Ocak M. Kemal 19. Tümen
Komutanı.
2-3 Şubat Süveyş Kanalı
Harekatı.
4 Mart
İngiltere ve Fransa Boğazları Rusya’ya
bırakı-yor.
18 Mart Çanakkale Türk zaferi.
25 Nisan İngiliz-Fransız
Kuvvetlerinin Çanakkale’ye çıkartma harekatı ve kara savaşlarının
başlaması.
20 Mayıs İtalya’nın savaşa
girmesi.
27 Mayıs Ermeni Tehciri için
kanun.
20 Ağustos Conkbayırı
Taarruzu.
12 Ekim Bulgaristan’ın savaşı
girmesi.
10 Aralık Mustafa Kemal’in
Çanakkale’den ayrılışı.
|
| 1916
|
3 Ocak Sykes-Picot anlaşması.
9 Ocak Müttefiklerin Çanakkale’yi
terk edişi.
19 Mart M. Kemal Tuğgeneral
(Mirliva) oluyor.
26 Nisan Sykes-Picot anlaşması
Rusya’ya bildiriyor ve Boğazlar ile Doğu Anadolu Rusya’ya bırakılıyor.
27 Haziran Arap-İngiliz anlaşmaları
sonunda Şerif Hüseyin Arap ayaklanmasını başlatıyor.
17 Ağustos Romanya İtilaf
devletleri yanında savaşa katılıyor.
|
| 1917
|
12-16 Mart Rusya’da ihtilal
ve çarın istifası.
2 Nisan A.B.D. savaş ilan
ediliyor.
19-21 Nisan St. Jena de
Maurienne antlaşması Antalya-İzmir arası İtalya’ya bırakılıyor.
26 Nisan Yunanistan savaşa
katılıyor.
7 Kasım Bolşevikler
Rusya’da iktidarı ele geçiriyorlar. (Ekim İhtilali).
|
| 1918
|
8 Ocak Başkan Wilson’un 14
ilkesi ilan ediliyor.
2 Şubat A.B.D. Birinci Dünya
Savaşına fiilen giriyor.
3 Mart Osmanlı İmparatorluğu
v müttefiklerinin Rusya ile Brestlitovks Antlaşması
29 Eylül Almanya savaşa
devam edemiyor. Bulgaristan itilaf devletleri ile antlaşma imzalıyor.
14 kim Talat Paşa kabinesi
yerine Ahmet İzzet Paşa Kabinesi kuruluyor.
30 Ekim Mondros Mütarekesi.
3 Kasım İngilizler Musulu işgal
ediyor.
13 Kasım İtilaf donanması
İstanbul’da. Mustafa Kemal İstanbulda.
29 Kasım Milli Kongre
Cemiyetinin kurulması.
2 Aralık İzmir’de Müdafaa-i
Hukuk-u Osmaniye Cemiyetinin kurulması.
Trakya Paşaeli Heyet-i Osmaniye Cemiyetinin kuruluşu.
|
| 1919
|
Ocak
Antep, Maraş, Urfa, Adana’yı İngilizler işgal ediyor.
18 Ocak Paris Barış Konferası
toplanıyor.
21 Ocak Adana cephesi
kuruluyor.
3 Mart Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i
Hukuk Cemiyetinin Erzurum şubesinin kuruluşu.
29 Nisan İtalyanlar
Antalya’yı işgal ediyorlar. M. Kemal 9. Ordu Müfettişi atanıyor.
4-11 Mayıs İtalyanlar Kuşadası,
Marmaris, Bodrum yörelerini işgal ediyorlar.
15 Mayıs Yunan ordusu İtilaf
donanmaları koruyuculuğunda İzmir’i işgal ediyor. İlk kurşun.
16 Mayıs M. Kemal İstanbul’dan
Samsun’a hareket ediyor.
19 Mayıs M. Kemal Paşa
Samsun’da.
28 Mayıs Ayvalıkta Yunan çıkartma
hareketine silahlı direniş.
22 Haziran Amasya genelgesi.
28 Haziran Balıkesir
Kongresi.
3 Temmuz M. Kemal
Erzurum’da.
8-9 Temmuz M. Kemal
askerlikten istifa ediyor.
23 Temmuz-7 Ağustos Erzurum Kongresi.
16 Ağustos Alaşehir
Kongresi.
4-12 Eylül Sivas Kongresi.
7 Eylül Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i
Hukuk cemiyetinin kuruluşu.
9 Eylül Ali Fuat Paşa Umum
Kuva-yı Milliye komutanı.
12 Eylül Anadolu ile İstanbul
arasında, M. Kemal’in emri haberleşmenin kesilmesi.
22 Eylül Anzavur’un Balıkesir
yöresi ayaklanması.
2 Ekim Damat Ferit Paşa
kabinesi yerine Ali Rıza Kabinesinin Kurulması.
13 Ekim Amiral Bristol’un
raporu yayınlanıyor.
22 Ekim Amasya mülakatı.
29 Ekim Fransızlar Anteb’i
işgal ediyor.
1 Kasım İngilizler Maraş’ı
Fransızlara devrediyor.
16 Kasım Sivas’ta
komutanlar toplantısı.
27 Aralık M. Kemal Paşa
Ankara’da.
29 Aralık Maraş’ta Fransızlara
karşı milli direniş.
|
| 1920
|
12 Ocak Mebuslar Meclisinin İstanbul’da
toplanması.
17 Ocak Urfa’da milli direniş
başlıyor.
28 Ocak Mebuslar Meclisi
Misak-ı Milliyi kabul ediyor.
11 Şubat Fransızlar Maraş’tan
çekiliyor.
16 Şubat Anzavur yeniden
ayaklanıyor.
3 Mart Ali Rıza Paşa
Kabinesi çekiliyor. Salih Paşa Kabinesi kuruluyor.
16 Mart İngilizler İstanbul’u
işgal ediyor.
19 Mart M. Kemal Paşa
Ankara’da olağanüstü yetkilere sahip bir meclis toplamak için bir çağrıda
bulunuyor.
1 Nisan Antep’te bulunan
Fransız kuvvetleri Türkler tarafından kuşatılıyor.
2 Nisan Salih Paşa Kabinesi
istifa ediyor.
5 Nisan Damat Ferit Paşa
Kabinesi.
10 Nisan Fransızlar Urfa’yı
boşaltıyor.
11 Nisan Kuvay-ı Milliye
aleyhine İstanbul Fetvası. Mebuslar Meclisi Padişah tarafından dağıtılıyor.
13 Nisan Bolu ve Düzce
ayaklanmaları.
18 Nisan Kuvay-ı İnzibatiye
kuruluyor.
19 Nisan Beypazarı ayaklanması.
23 Nisan Büyük Millet
Meclisi Ankara’da kuruluyor.
24 Nisan M. Kemal Meclis Başkanı.
29 Nisan Hiyanet-i Vataniye
Kanunu.
30 Nisan B.M.M.nin kuruluşu bütün
dünyaya ilan ediliyor.
3 Mayıs Bakanlar kurulu
kuruluyor.
5 Mayıs Anadolu’nun karşı
Fetvası.
8 Mayıs Pozantı’daki Fransız
kuvvetlerini Kuvayı Milliye kuşatıyor.
11 Mayıs İstanbul Harp Divanı
M. Kemal’i gıyaben idama mahkum ediyor.
14 Mayıs Yenihan ayaklanması.
24 Mayıs Padişah M. Kemal
hakkındaki idam kararını onaylıyor.
28 Mayıs Pozantı’daki
Fransız birlikleri teslim alınıyor.
30 Mayıs Türk-Fransız ateşkesi.
1 Haziran Amerikan Kongresi
Ermeni mandasını reddediyor.
9 Haziran Doğu Anadolu’da
Ermenilere karşı seferberlik.
14 Haziran Yozgat ayaklanması.
22 Haziran Balıkesir’in
Yunan ordusu tarafından işgali.
2 Temmuz Bandırma, Kirmasti
ve Gönen’in Yunan ordusu tarafından işgali.
8 Temmuz Bursa’nın Yunanlar
tarafından işgali.
9 Temmuz İngilizler Batum’u
boşaltıyor.
18 Temmuz B.M.M. Misak-ı
Milliye yemin ediyor.
21 Temmuz Yunan ordusu Tekirdağ’ı
işgal ediyor.
25 Temmuz Yunan ordusu
Edirne’yi işgal diyor.
10 Ağustos Sevr imzalanıyor.
11 Eylül B.M.M. Firariler
Hakkında Kanun ve İstiklal Mahkemeleri kuruyor.
30 Eylül Ermenistan’a karşı
Türk ordusunun harekatı.
3 Ekim Konya ayaklanması.
29 Ekim Damat Ferit Paşa
Kabinesi yerine Tevfik Paşa Kabinesi Kuruluyor.
30 Ekim Türk ordusu Kars’ı
kurtarıyor.
3 Aralık Gümrü anlaşması.
|
| 1921
|
5 Ocak Çerkes Ethem Yunanlılara
sığınıyor.
9-10 Ocak Birinci İnönü
Zaferi.
20 Ocak Teşkilat-ı Esasiye
kanunu.
9 Şubat Antep Fransızlara
teslim oluyor.
21 Şubat Londra Konferansı
toplanıyor.
12 Mart İstiklal Marşının
Meclisteki kabulü.
16 Mart Moskova Antlaşması.
30 Mart-1 Nisan İkinci İnönü
Zaferi.
23 Nisan Milli Bayram.
10 Mayıs Müdafaa-ı Hukuk
Grubunun kurulması.
10 Temmuz Yunan ordusunun
ileri Harekatı.
13 Temmuz Afyon Karahisar’ın
Yunan ordusunca işgali.
17 Temmuz Kütahya’nın işgali.
30 Temmuz İstiklal
Mahkemeleri yeniden kuruluyor.
5 Ağustos Mustafa Kemal Başkomutan.
7-8 Ağustos Tekalif-i Milliye
Emirleri.
23 Ağustos-13 Eylül Sakarya meydan savaşı.
13 Ekim Kars Anlaşması.
20 Ekim Ankara Antlaşması.
|
| 1922
|
22 Mart İtilaf Devletlerinin
ateşkes önerisi.
26 Mart İtilaf devletlerinin
barış önerisi.
26 Ağustos Büyük Taarruz.
30 Ağustos Dumlupınar Başkomutan
Meydan Muharebesi.
2 Eylül Yunan Başkomutanının
esir oluşu.
9 Eylül Türk ordusunun İzmir’i
kurtarışı.
3 Ekim Mudanya Konferansı başlıyor.
11 Ekim Mudanya Mütarekesi.
20 Ekim Türk Jandarması İstanbul’da.
25 Kasım Edirne’de ulusal yönetim
kuruluyor. |
| 1923
|
4 Şubat Lozan Konferansı açılıyor.
17 Şubat İzmir İktisat
Kongresi toplanıyor.
1 Nisan B.M.M. yeni seçimler
için karar veriyor.
15 Nisan T.B.M.M. dağılıyor.
9 Ağustos Halk Partisinin
kurulması.
11 Ağustos T.B.M.M.nin açılması.
23 Ağustos Lozan Muahedesinin
T.B.M.M.inde tasdiki.
6 Ekim Türk Ordusunun İstanbul’a
girmesi.
13 Ekim
Ankara başkent.
29 Ekim Cumhuriyetin ilanı
Gazi M. Kemal Cumhurbaşkanı.
30 Ekim Başbakan olarak İsmet
Paşa’nın göreve gelmesi.
1 Kasım Fethi Okyar’ın
Cumhuriyet devrinde T.B.M.M.’nin ilk başkanı seçilmesi.
|
| 1924
|
3 Mart Şeriye ve Evkaf
vekaletlerinin kaldırılması.
Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaletinin kaldırılması.
3 Mart Hilafetin kaldırılması
ve Osmanoğullarının Türkiye dışına çıkarılması. Tevhid-i
Tedrisat Kanunu.
8 Mart Şeriat mahkemelerinin
kaldırılışı.
20 Nisan Yeni anayasanın
kabulü.
25 Nisan Türkiye ile
Cemiyet-i Akvam’ın Musul konusunda anlaşması.
20 Kasım İsmet Bey’in başbakanlıktan
istifası.
21 Kasım Fethi Bey’in yeni
hükümeti kurması.
4 Aralık Şehit yetimlerine
İstiklal madalyası yasasının kabulü.
8 Aralık Terakkiperver
Cumhuriyet fırkasına Kazım Karabekir’in başkanı, Ali Fuat’ın
genel sekreter olarak seçilmesi.
|
| 1925
|
11 Şubat Şeyh Sait İsyanı.
17 Şubat Aşar vergisinin
kaldırılışı.
2 Mart Fethi Bey’in istifası.
4 Mart Takrir-i Sükun
kanununun çıkarılması, 2. İstiklal mahkemesinin
kuruluşu.
12 Nisan Şeyh Sait’in
yakalanması.
3 Haziran Terakkiperver
Cumhuriyet Fırkasının kapatılışı.
5 Ağustos Mustafa Kemal’in
Latife Hanım’dan ayrılması.
24 Ağustos Mustafa Kemal’in
Kastamonu gezisine çıkması.
2 Eylül Tekke ve zaviyelerin,
türbelerin kapatılması, dini kıyafetleri ve memurların şapka
giyeceklerine dair Bakanlar Kurulu kararının yayınlanması.
25 Kasım Şapka
Kanunu.
30 Kasım Tekke ve zaviyeler
ile türbelerin kapatılmasına ve türbedarlıklar ile bazı ünvanların
men ve ilgasına dair kanun.
26 Aralık Milletlerarası
saat ve takvimin kabulü hakkında kanun.
|
| 1926 |
17 Şubat Medeni Kanunun kabulü
(Kadının medeni haklara kavuşması, çok evliliğin yasaklanması,
hukuk düzeninin çağdaşlaştırılması).
1 Mart Yeni “Türk Ceza
Kanunu”nun kabulü.
22 Nisan “Borçlar
Kanunu”nun kabulü.
|
| 1927 |
15-20 Ekim Gazi Mustafa Kemal
Paşa’nın Büyük Nutuk’unu okuması. |
| 1928 |
10 Nisan Anayasada değişiklikler
yapılarak Türkiye Cumhuriyeti’nin laik devlet karakterinin açıklığa
kavuşturulması (Anayasada mevcut “Devletin dini islamdır” hükmünün
kaldırılması).
24 Nisan Milletlerarası
rakamların kabulüne dair kanun.
28 Mayıs Millet mekteplerinin
açılması hakkında kanun. Türk vatandaşlığı kanunu.
8 Ağustos Gazi Mustafa
Kemal’in İstanbul Sarayburnu’nda halka ilk defa yeni Türk
harflerinden söz açması.
1 Kasım Yeni Türk
Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun’un T.B.M.M.’den geçmesi.
|
| 1929 |
24 Nisan İcra ve İflas
Kanununun kabulü.
15 Mayıs Deniz Ticaret
Kanununun kabulü.
|
| 1930 |
20 Şubat Türk Parasının Kıymetini
Koruma Kanununun kabulü.
3 Nisan Belediye seçimlerinde
Türk kadınlarına seçme ve seçilme hakkı tanıyan kanunun kabulü.
11 Haziran Cumhuriyet Merkez
Bankası Kuruluşu Hakkında kanun.
12 Ağustos Fethi (Okyar) Bey
başkanlığında Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kuruluşu.
17 Kasım Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın
kendini feshetmesi.
23 Aralık Menemen’de
inkilaplar aleyhine ayaklanma ve öğretmen yedeksubay Kubilay’ın şehit
edilmesi.
|
| 1931 |
26
Mart Ölçüler kanununun kabulü.
12
Nisan Türk Tarihi Tetkik
Cemiyeti (Türk Tarih Kurumu)’nunkuruluşu.
|
| 1932 |
19 Şubat Halkevlerinin açılması.
12 Temmuz Türk Dili Tetkik
Cemiyeti (Türk Dili Kurumu)’nun kurulması.
|
| 1933 |
31 Mayıs İstanbul Darülfünunun
ilgası ve İstanbul Üniversitesinin Kurulması Hakkında Kanun.
20 Haziran Üniversitede İnkılap
Enstitüsü’nün kurulması.
4 Ekim Türk İnkılap Enstitüsünde
ilk İnkılap dersinin Milli Eğitim Bakanı Yusuf Hikmet (Bayur) Bey
tarafından verilmesi.
26 Ekim Türk kadınlarına köy
İhtiyar heyetlerine seçme ve seçilme hakkının tanınması.
|
| 1934 |
21 Haziran Mustafa Kemal’e
TBMM’nin Atatürk soyadını vermesi.
3 Aralık Hangi dine mensup
olursa olsun, din adamlarının mabet ve ayinler dışındaki dini kisve
taşımalarının yasaklanmasına dair kanun.
5 Aralık Türk kadınlarına
milletvekili seçme ve seçilme hakkını tanıyan anayasa değişikliği.
|
| 1936 |
8 Haziran İş Kanununu kabulü
(Sosyal haklar ve sosyal güvenlik açısından ilk önemli adım).
20 Temmuz Montreux Boğazlar Sözleşmesinin
imzalanması ve boğazların tamamen Türk hakimiyetine geçişi. Türk
askerinin “gayri askeri” adı verilmiş bölgelere girmesi.
|
| 1937 |
27 Ocak Hatay’ın bağımsızlığının
Milletler Cemiyetinde kabulü.
11 Haziran Atatürk’ün
Trabzon’dan hükümete “Bütün çiftliklerini ve mallarını millete
bağışladığını” bildirmesi.
25 Ekim Atatürk’ün
Ankara’da son defa Cumhuriyet bayramı törenlerine katılması.
|
| 1938 |
14 Ocak Türkiye-Irak-İran-Afganistan
arasında aktedilen “Saadabat Paktı”nın TBMM’ce onaylanması.
30 Mart Atatürk’ün hastalığı
ile ilgili ilk resmi tebliğ.
19 Mayıs Atatürk’ün son
defa 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı gösterilerini izlemesi ve Hatay
sorunu ile ilgili olarak -rahatsızlığına rağmen- Güney gezisine çıkması.
20 Mayıs Atatürk’ün
Mersin’de askeri geçit törenini izlemesi.
24 Mayıs Atatürk’ün
Adana’da askeri geçit törenini izlemesi
3 Temmuz Antakya’da Türk ve
Fransız askeri heyetleri arasında askeri anlaşmanın imzası
(Hatay’la ilgili).
5 Temmuz Türk birliklerinni
coşkun sevgi gösterileri içinde Hatay’a, İskenderun’a girişi.
Anlaşmada öngörülen yerlerde göreve başlaması.
2 Eylül Hatay Millet
Meclisinin toplanması ve Tayfur Sökmen’in Devlet Başkanı seçilmesi.
17 Ekim Atatürk’ün ilk
defa komaya girişi.
8 Kasım Atatürk’ün hastalığının
ağırlaştığını bildiren raporların yeniden yayınlanmaya başlaması.
10 Kasım
Saat dokuzu beş geçe Atatürk’ün son nefesini vererek hayattan
ayrılışı.
|
| |
|
